⇒ Τί είναι;
Πρόκειται για μια διαταραχή στο χρώμα του δέρματος λόγω της καταστροφής των μελανοκυττάρων, δηλαδή των κυττάρων που παράγουν τη μελανίνη. Σαν αποτέλεσμα εμφανίζονται λευκές κηλίδες σε διάφορα σημεία που μπορεί να δημιουργήσουν έντονο αισθητικό πρόβλημα όταν ειδικά καλύπτουν μεγάλη επιφάνεια και σε εμφανή σημεία.
⇒ Γιατί εμφανίζεται;
Η αιτία είναι άγνωστη. Μπορεί να υπάρχει γενετική προδιάθεση( στο 25-30% των ασθενών υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό). Ενοχοποιούνται όμως και ιογενείς παθήσεις, εγκαύματα και άλλοι τραυματισμοί, καταστάσεις συναισθηματικού stress ενώ μπορεί να συνυπάρχει με αυτοάνοσα νοσήματα, όπως αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα.
Ολοένα και περισσότερες έρευνες τις τελευταίες δεκαετίες έχουν αλλάξει σημαντικά την κατανόησή μας για τη λεύκη, αναγνωρίζοντάς την ως ένα αυτοάνοσο νόσημα. Αυτή η αλλαγή στην οπτική οδήγησε σε μια νέα εποχή θεραπειών που στοχεύουν απευθείας στον ανοσολογικό μηχανισμό που προκαλεί την καταστροφή των μελανοκυττάρων.
Προσβάλλει εξίσου ανθρώπους όλων των φυλών και φύλων, το 50% εκ των οποίων εμφανίζουν λεύκη πριν την ηλικία των 20 ετών. Προσβάλλει το 1% του γενικού πληθυσμού.
⇒ Πώς εμφανίζεται κλινικά;
Εμφανίζεται με την μορφή ασυμπτωματικών, αχρωμικών κηλίδων και πλακών ποικίλου μεγέθους.
Διακρίνουμε την:
- Εντοπισμένη (σε μία περιοχή μία ή λίγες διάσπαρτες κηλίδες)
- Τμηματική (ασύμμετρα ή μονόπλευρα ενίοτε σε συσχέτιση με αισθητικό νεύρο)
- Γενικευμένη (συμμετρική κατανομή των λευκών κηλίδων)
⇒ Πού εμφανίζονται;
- γύρω από φυσικά στόμια (μάτια,στόμα,ομφαλός,πρωκτός)
- σε περιοχές τριβής (αγκώνες, γόνατα, μασχάλες, μηρογεννητικές πτυχές, ποδοκνημικές αρθρώσεις)
- σε περιοχές αυξημένης μελάγχρωσης(θηλές μαστών, μεσοδακτύλια διαστήματα)
- στα γεννητικά όργανα
- τρίχες (μαλλιά,φρύδια,γένια)
⇒ Τί πρόγνωση έχει;
Η πορεία της νόσου είναι απρόβλεπτη ειδικά της γενικευμένης που μπορεί να παραμείνει σταθερή για καιρό μετά την αρχική εκδήλωση προτού περάσει σε φάση εξέλιξης. Καλύτερη είναι η πρόγνωση της τμηματικής μορφής, με μικρότερη πιθανότητα εξέλιξης.
⇒ Πώς θεραπεύεται;
Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος των λευκών περιοχών ,τον αριθμό και την εντόπισή τους. Διακρίνονται σε :
- τοπικές (τοπικά κορτικοστεροειδή, τοπική εφαρμογή αναστολέων καλσινευρίνης, τοπική χρήση αναλόγων βιταμίνης D, αλοιφών που περιέχουν πιπερίνη κ.α.)
- συστηματικές(φωτοθεραπεία PUVA ,αποχρωματισμός του υγιούς δέρματος όταν η λεύκη καλύπτει πάνω από το 50% της επιφάνειας του δέρματος με μονοβεζυλαιθέρα της υδροκινόνης)
- Χειρουργικές (βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο)
- Αναστολείς JAK
Οι αναστολείς JAK είναι μια κατηγορία φαρμάκων που στοχεύουν μια συγκεκριμένη πρωτεϊνική οδό (την οδό σηματοδότησης JAK-STAT) που είναι υπεύθυνη για την πρόκληση της φλεγμονώδους απόκρισης στη λεύκη. Με απλά λόγια, παρεμποδίζουν τα σήματα που δίνει το ανοσοποιητικό σύστημα για να επιτεθεί στα μελανοκύτταρα, επιτρέποντας έτσι την επαναμελάγχρωση του δέρματος.
Η νέα τοπική θεραπεία: Κρέμα Ρουξολιτινίμπης (Opzelura)
Η πιο σημαντική καινοτομία των τελευταίων ετών είναι η έγκριση της κρέμας ρουξολιτινίμπης (Opzelura) από τον FDA (Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ) το 2022 και τον EMA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων) το 2023.
- Μηχανισμός δράσης: Η κρέμα αυτή, ως τοπικός αναστολέας JAK, εφαρμόζεται απευθείας στις λευκές κηλίδες και αναστέλλει την τοπική ανοσολογική επίθεση.
- Ποιοι επωφελούνται: Ενδείκνυται για τη θεραπεία της μη τμηματικής λεύκης (της πιο συχνής μορφής) σε ενήλικες και εφήβους άνω των 12 ετών, ειδικά όταν το πρόσωπο έχει προσβληθεί.
- Αποτελεσματικότητα: Έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην επαναφορά του χρώματος του δέρματος, ιδίως στο πρόσωπο και σε άλλες ευαίσθητες περιοχές. Συχνά, για καλύτερα αποτελέσματα, συνδυάζεται με φωτοθεραπεία με UVB στενού φάσματος.
Άλλες θεραπείες και μελλοντικές εξελίξεις
Εκτός από την κρέμα ρουξολιτινίμπης, βρίσκονται υπό έρευνα και άλλες θεραπείες με παρόμοιο μηχανισμό δράσης:
- Συστηματικοί αναστολείς JAK: Φάρμακα όπως το baricitinib (Olumiant) και το tofacitinib, που χορηγούνται από το στόμα, έχουν δείξει εξαιρετικά αποτελέσματα σε κλινικές μελέτες, ειδικά στις πιο εκτεταμένες μορφές της νόσου.
- Βιολογικοί παράγοντες: Υπάρχουν μελέτες που εξετάζουν τη χρήση βιολογικών φαρμάκων που στοχεύουν άλλες ανοσολογικές οδούς.
Η εμφάνιση των αναστολέων JAK σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη, καθώς δίνει για πρώτη φορά στους δερματολόγους τη δυνατότητα να αντιστρέψουν τη διαδικασία της λεύκης με ένα φάρμακο που είναι ειδικά εγκεκριμένο γι’ αυτή τη χρήση. Ωστόσο, κάθε θεραπεία είναι εξατομικευμένη και η απόφαση για τη χρήση της πρέπει να λαμβάνεται πάντα σε συνεργασία με έναν εξειδικευμένο δερματολόγο.
Σημαντική είναι η ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών στους οποίους προκαλεί αισθητικό πρόβλημα.
Μετά από λήψη ιατρικού ιστορικού, λεπτομερή κλινική εξέταση, ενίοτε μετά από σειρά εξετάσεων και αποκλείοντας άλλες παθολογικές καταστάσεις που μιμούνται τη λεύκη ο δερματολόγος είναι ο ειδικός ιατρός για να συστήσει την κατάλληλη θεραπεία, που συνήθως είναι μακροχρόνια και εξατομικευμένη.
Τι πρέπει να ξέρει ένας ασθενής με Λεύκη;
- Δεν είναι μεταδοτική νόσος
- Δεν απειλεί τη ζωή του
- Δεν κάνει φυλετικές διακρίσεις
- Δεν είναι επώδυνη
- Έχει εύκολη διάγνωση και δύσκολη θεραπεία
- Καμμία θεραπεία δεν μπορεί να εγγυηθεί τον πλήρη επαναχρωματισμό της πάσχουσας περιοχής
- Υπάρχουν ειδικές χρωστικές για κάλυψη των λευκών περιοχών (ειδικά make up)
- Πρέπει να υπάρχει αυξημένη προστασία από τον ήλιο με πολύ υψηλό δείκτη και αποφυγή των εγκαυμάτων
- Αποφυγή τραυματισμών του δέρματος λόγω πιθανότητας εμφάνισης λεύκης στα σημεία αυτά (φαινόμενο Koebner).Για το λόγο αυτό…
- Αποφυγή tatoo