Η μυκητίαση του δέρματος είναι μια συχνή πάθηση που προκαλείται από την υπερανάπτυξη μυκήτων. Αυτοί οι μικροοργανισμοί ζουν φυσιολογικά στο δέρμα, αλλά όταν βρουν τις κατάλληλες συνθήκες (ζέστη, υγρασία), μπορούν να πολλαπλασιαστούν και να προκαλέσουν φλεγμονές.

Τύποι Μυκητιάσεων Δέρματος

Ανάλογα με τον τύπο του μύκητα και την περιοχή που προσβάλλεται, η μυκητίαση μπορεί να ταξινομηθεί σε:

  • Δερματοφυτία: Προκαλείται από δερματόφυτα και προσβάλλει την κερατίνη στιβάδα του δέρματος, τα νύχια και τα μαλλιά. Ανάλογα με την εντόπιση, ονομάζεται:
    • “Πόδι του αθλητή” (μυκητίαση ποδιών).
    • Μυκητίαση σώματος (εμφανίζεται με κυκλικές βλάβες με κεντρική ίαση).
    • Μυκητίαση τριχωτού κεφαλής.
    • Μυκητίαση μηρογεννητικών πτυχών.
  • Καντιντίαση: Προκαλείται από τον ζυμομύκητα Candida και προσβάλλει κυρίως υγρές περιοχές όπως οι πτυχές του δέρματος, τα γεννητικά όργανα και τα νύχια.
  • Ποικιλόχρους πιτυρίαση: Προκαλείται από τον ζυμομύκητα Malassezia και εμφανίζεται με ανοιχτόχρωμες ή σκουρόχρωμες κηλίδες, συνήθως στον κορμό και τα άνω άκρα.

Συμπτώματα

Τα συνηθέστερα συμπτώματα της μυκητίασης περιλαμβάνουν:

  • Κνησμό (φαγούρα).
  • Ερυθρότητα και εξανθήματα.
  • Απολέπιση (ξεφλούδισμα) του δέρματος.
  • Αίσθημα καύσου.
  • Δυσάρεστη οσμή (ιδίως στα πόδια).
  • Πάχυνση ή αποχρωματισμό των νυχιών (ονυχομυκητίαση).

Παράγοντες Κινδύνου

  • Υψηλή θερμοκρασία και υγρασία.
  • Εφίδρωση.
  • Στενά ρούχα και παπούτσια.
  • Συνθήκες ανοσοκαταστολής (π.χ., διαβήτης, χρήση στεροειδών, χημειοθεραπεία).
  • Κοινή χρήση πετσετών ή άλλων προσωπικών αντικειμένων.

Θεραπεία

Η θεραπεία της μυκητίασης είναι αποτελεσματική και εξαρτάται από τον τύπο και τη βαρύτητα της λοίμωξης.

  • Τοπική αγωγή: Για τις επιφανειακές μυκητιάσεις, ο δερματολόγος θα χορηγήσει αντιμυκητιασικές κρέμες, σπρέι ή λοσιόν.
  • Συστηματική αγωγή: Σε πιο σοβαρές ή εκτεταμένες περιπτώσεις, καθώς και σε μυκητιάσεις των νυχιών ή του τριχωτού της κεφαλής, μπορεί να απαιτηθεί η χορήγηση αντιμυκητιασικών φαρμάκων από το στόμα.
  • Πρόληψη: Η διατήρηση του δέρματος στεγνού και η καλή υγιεινή είναι σημαντικά για την πρόληψη των υποτροπών.

ΜΥΚΗΤΙΑΣΗ ΟΝΥΧΩΝ

Αποτελεί το 15-40% όλων των ασθενειών των ονύχων

Προδιαθεσικοί παράγοντες

  • Ηλικία >50 ετών
  • Αγγειακές διαταραχές κάτω άκρων. λεμφοίδημα
  • Καπνισμα
  • Συχνοί τραυματισμοί (αθλητές) και στενά παπούτσια
  • Ψωριασική ονυχία
  • Υπεριδρωσία
  • Ορθοπεδικές παθήσεις
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Ανοσοκαταστολή
  • Μυκητίαση δέρματος (πόδι αθλητή)

Κλινική εικόνα

Καθορίζεται από τον τρόπο εισόδου του μύκητα και την έκταση του αποικισμού του. Βάσει αυτών προκύπτουν οι ακόλουθοι κλινικοί τύποι:

  • Περιφερική ονυχομυκητίαση

Αυτός είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος. Η μόλυνση ξεκινά από το ελεύθερο άκρο του νυχιού και τα πλάγια μέρη του και επεκτείνεται προς τη ρίζα.Συνηθέστερα οφείλεται σε δερματόφυτα(Tr.rubrum,Tr.interdigitale) Χαρακτηρίζεται από πάχυνση (υπερκεράτωση), κιτρίνισμα και αποκόλληση του νυχιού (ονυχόλυση).

  • Λευκή επιφανειακή ονυχομυκητίαση

Είναι μια σπάνια μορφή που προσβάλλει την επιφάνεια του νυχιού μόνο στα πόδια.Οφείλεται (90%) στο Tr.interdigitale Εμφανίζονται μικρές, λευκές, αδιαφανείς κηλίδες που μεγαλώνουν και καλύπτουν όλη την επιφάνεια.

  • Εγγύς υπονύχια ονυχομυκητίαση

Αυτός ο τύπος είναι λιγότερο συχνός και συνήθως εμφανίζεται σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και συνήθως οφείλεται στο  tr.rubrum. Η μόλυνση εισέρχεται από το δέρμα κοντά στη ρίζα του νυχιού και εξαπλώνεται προς τα έξω.Μπορεί να προκύψει λόγω τραύματος ή παρωνυχίας και τότε ο αποικισμός από Candida albicans και βακτληρια δίνει την χαρακτηριστική πρασινωπή χροιά στην πλάγια επιφάνεια του νυχιού.

  • Ενδονύχια ονυχομυκητίαση όπου ο υπεύθυνος μύκητας (δερματόφυτο)προσβάλλει την ονυχιαία πλάκα προκαλώντας ονυχόσχαση κατά πέταλα και λευκονυχία
  • Ολική δυστροφική ονυχομυκητίαση

Αποτελεί το τελικό στάδιο οποιασδήποτε από τις παραπάνω μορφές, εάν δεν αντιμετωπιστεί σωστά. Ολόκληρο το νύχι καταστρέφεται πλήρως, γίνεται παχύ, εύθραυστο και μπορεί να αποκολληθεί.

Η Μεικτού τύπου ονυχομυκητίαση είναι ο συνδυασμός των παραπάνω στο ίδιο ή διαφορετικά νύχια.

Τέλος, η Δευτεροπαθής ονυχομυκητίαση αποτελεί εμφάνιση μυκητίασης σε νύχι παθολογικό λόγω τραυματισμού ή ψωρίασης/ομαλού λειχήνα

Διάγνωση

Για την επιβεβαίωση της διάγνωσης, ο δερματολόγος συνήθως ακολουθεί τα παρακάτω βήματα:

  • Κλινική εξέταση: Ο γιατρός εξετάζει προσεκτικά το προσβεβλημένο νύχι και το δέρμα γύρω από αυτό, χρησιμοποιώντας συχνά ένα δερματοσκόπιο (ονυχοσκόπηση) για να αναγνωρίσει χαρακτηριστικές αλλοιώσεις.
  • Λήψη δείγματος: Λαμβάνεται ένα μικρό δείγμα (ξύσμα) από την πάσχουσα περιοχή του νυχιού.
  • Εργαστηριακός έλεγχος: Το δείγμα αποστέλλεται στο εργαστήριο για:
    • Άμεση μικροσκόπηση: Πρόκειται για μια γρήγορη εξέταση όπου το δείγμα παρατηρείται στο μικροσκόπιο για την άμεση ανίχνευση μύκητα
    • Καλλιέργεια: Το δείγμα τοποθετείται σε ειδικά θρεπτικά μέσα, επιτρέποντας στους μύκητες να αναπτυχθούν. Αυτή η διαδικασία διαρκεί συνήθως 2-4 εβδομάδες και επιτρέπει την ακριβή ταυτοποίηση του είδους του μύκητα. Η ταυτοποίηση είναι κρίσιμη, καθώς καθορίζει την κατάλληλη θεραπεία.

Είναι πολύ σημαντικό να μην έχει χρησιμοποιηθεί τοπική ή συστηματική αντιμυκητιασική αγωγή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν από τη λήψη του δείγματος, ώστε να μην επηρεαστεί η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

Θεραπεία

Η θεραπεία της ονυχομυκητίασης είναι μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή και επιμονή, καθώς η πλήρης ίαση μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από το είδος και την έκταση της μόλυνσης, και γίνεται πάντα με την καθοδήγηση του δερματολόγου.

Οι βασικές μέθοδοι θεραπείας περιλαμβάνουν:

  • Τοπική Θεραπεία: Χρησιμοποιείται σε ήπιες περιπτώσεις, όταν η μόλυνση δεν έχει επεκταθεί σε μεγάλο μέρος του νυχιού ή στη μήτρα του και για συντήρηση ή προφύλαξη μετά από συστηματική θεραπεία. Περιλαμβάνει τη χρήση ειδικών αντιμυκητιασικών βερνικιών, κρεμών ή λοσιόν, τα οποία εφαρμόζονται απευθείας στο νύχι.
  • Συστηματική Θεραπεία: Ενδείκνυται για πιο εκτεταμένες και ανθεκτικές περιπτώσεις, όπου η μόλυνση έχει φτάσει στη μήτρα του νυχιού. Ο γιατρός συνταγογραφεί αντιμυκητιασικά φάρμακα (χάπια) από το στόμα, τα οποία δρουν από μέσα προς τα έξω. Αυτή η θεραπεία μπορεί να συνδυαστεί και με τοπική αγωγή για καλύτερα αποτελέσματα.
  • Θεραπεία με Laser: Μια νεότερη, ανώδυνη μέθοδος που χρησιμοποιεί laser (π.χ. Nd:YAG) για να καταστρέψει τον μύκητα με τη χρήση θερμότητας. Συχνά συνδυάζεται με τοπική αγωγή και θεωρείται μια ασφαλής επιλογή, ιδιαίτερα για ασθενείς που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να λάβουν φάρμακα από το στόμα. Η αποτελεσματικότητά της είναι υψηλή, αλλά απαιτούνται συνήθως αρκετές συνεδρίες.
  • Χειρουργικός Καθαρισμός: Σε ειδικές περιπτώσεις, ο δερματολόγος μπορεί να προχωρήσει σε μηχανική απομάκρυνση του πάσχοντος νυχιού για να επιτρέψει την καλύτερη δράση των φαρμάκων ή όταν κρίνει ότι καμία άλλη θεραπεία δεν θα είναι αποτελεσματική.

Μύκητες στα παιδιά

Στα παιδιά η ονυχομυκητίαση είναι σπάνια νόσος και λόγω της γρήγορης ανάπτυξης του νυχιού και της λεπτής ονυχιαίας πλάκας αντιμετωπίζεται με τοπική θεραπεία .Συστήνεται έλεγχος του δέρματος για πιθανότητα μυκητίασης και διάγνωση και θεραπεία άλλων μελών της οικογένειας.

Υποτροπές

Οι ονυχομυκητιάσεις χαρακτηρίζονται από συχνές υποτροπές (10-53%) που οφείλονται σε επανεμφάνιση ή επαναμόλυνση γι’ αυτό και είναι σημαντικό να ακολουθούνται τα μέτρα πρόληψης για να αποφευχθεί η επανεμφάνιση της μόλυνσης, όπως:

  • η διατήρηση των ποδιών στεγνών (χρήση απορροφητικής πούδρας και βαμβακερών καλτσών) και καλός αερισμός
  • η αποφυγή του ξυπόλυτου περπατήματος σε κοινόχρηστους χώρους (ξενοδοχεία και γυμναστήρια)
  • ταυτόχρονη θεραπεία όλων των μελών της οικογένειας που πάσχουν
  • αποφυγή τραυματισμού
  • χρήση αποστειρωμένων εργαλείων στην περιποίηση των ονύχων.

 

 

Σημαντική Σημείωση: Για τη σωστή διάγνωση και θεραπεία, είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε δερματολόγο. Η αυτοδιάγνωση και η χρήση θεραπειών χωρίς ιατρική συμβουλή μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.