Η κρυοθεραπεία ή κρυοχειρουργική είναι μια θεραπευτική μέθοδος που χρησιμοποιεί πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για την καταστροφή παθολογικών ιστών. Στη δερματολογία, η πιο συχνή εφαρμογή της είναι η χρήση υγρού αζώτου, το οποίο έχει θερμοκρασία -196°C (-321°F).
Πώς λειτουργεί;
Ο δερματολόγος εφαρμόζει το υγρό άζωτο απευθείας στη βλάβη με έναν ειδικό ψεκαστήρα ή με κρυώδιο ή με μια μπατονέτα. Παράμετροι όπως ο χρόνος ψύξης και οι κύκλοι ψύξης είναι σημαντικοί για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας και ποικίλλουν ανάλογα με την βλάβη που αντιμετωπίζεται.
Η έντονη ψύξη προκαλεί:
- Καταστροφή των ιστών μέσω ψύξης και απόψυξης
- Θρόμβωση των μικρών αγγείων: Αυτό διακόπτει την παροχή αίματος στην περιοχή, οδηγώντας σε νέκρωση του ιστού.
- Ανοσιακή αντίδραση
Στη συνέχεια, η βλάβη αποκολλάται και πέφτει, αφήνοντας το δέρμα υγιές.
Ενδείξεις
Η κρυοθεραπεία είναι μια αποτελεσματική μέθοδος για την αντιμετώπιση ενός μεγάλου εύρους δερματικών βλαβών, όπως:
- Κονδυλώματα (γεννητικά και μη)
- Μυρμηκιές
- Μολυσματική τέρμινθος
- Θηλώματα (κρεατοελιές)
- Σμηγματορροϊκές υπερκερατώσεις
- Ακτινικές υπερκερατώσεις (προκαρκινικές βλάβες)
- Κάποιους τύπους επιφανειακών καρκινωμάτων (π.χ. επιφανειακό βασικοκυτταρικό καρκίνωμα).
- χηλοειδή
- Φλεβική λίμνη
- Βλεννώδης κύστη
- Δακτυλιοειδές κοκκίωμα κ.α.
Πελματιαίες Μυρμηγκιές
Αντενδείξεις
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η κρυοθεραπεία δεν ενδείκνυται, όπως:
- Ιστορικό ευαισθησίας στο κρύο: Άτομα με νόσο Raynaud ή κρυοσφαιριναιμία, όπου η έκθεση στο κρύο προκαλεί έντονες αγγειακές αντιδράσεις.
- Νοσήματα κολλαγόνου
- Λήψη ανοσοτροποποιητικών αγωγών
- Πολλαπλό μυέλωμα
- Γαγγραινώδες πυόδερμα
- Αιμοκάθαρση
- Σοβαρός κι αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης (σχετική αντένδειξη)
- Σκούρο δέρμα (φωτότυπος V-VI): Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μόνιμης υπομελάγχρωσης (αποχρωματισμού) της περιοχής.
- Βλάβες κοντά σε νεύρα: Η ψύξη μπορεί να προκαλέσει προσωρινή ή, σπανιότερα, μόνιμη βλάβη στα νεύρα, οδηγώντας σε μούδιασμα.
- Υποψία κακοήθειας: Εάν μια βλάβη θεωρείται ύποπτη, είναι προτιμότερο να γίνει βιοψία για ιστολογική εξέταση, καθώς η κρυοθεραπεία καταστρέφει τον ιστό και δεν επιτρέπει την εξέταση.
- Επιθετικές μορφές καρκινωμάτων: Δεν είναι η κατάλληλη μέθοδος για οζώδη βασικοκυτταρικά ή πλακώδη καρκινώματα.
Παρενέργειες
Οι παρενέργειες της κρυοθεραπείας είναι συνήθως ήπιες και παροδικές:
- Πόνος: Μια αίσθηση τσουξίματος ή καψίματος κατά τη διάρκεια της εφαρμογής και για λίγη ώρα μετά.
- Πρήξιμο και ερυθρότητα: Η περιοχή της θεραπείας μπορεί να πρηστεί και να κοκκινίσει τις επόμενες ώρες ή ημέρες.
- Φουσκάλα (φυσαλίδα): Συχνά σχηματίζεται μια φουσκάλα (φυσαλίδα) γεμάτη με υγρό, η οποία μπορεί να είναι αιμορραγική. Αυτό είναι ένα φυσιολογικό στάδιο της διαδικασίας επούλωσης.
- Δημιουργία κρούστας: Η φουσκάλα σπάει και στη συνέχεια σχηματίζεται μια κρούστα (κακάδι).
- Αποχρωματισμός: Μπορεί να εμφανιστεί υπερμελάγχρωση (σκουρότερο χρώμα) ή, συχνότερα, υπομελάγχρωση (ανοιχτότερο χρώμα) στο σημείο της βλάβης, η οποία μπορεί να είναι μόνιμη.
- Ουλή: Αν και σπάνια, μπορεί να παραμείνει μια μικρή ουλή, ιδιαίτερα αν η βλάβη ήταν μεγάλη ή βαθιά.
Ο γιατρός θα σας δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για τη φροντίδα της περιοχής μετά τη θεραπεία για να ελαχιστοποιήσει τις παρενέργειες οι οποίες είναι παροδικές και ήπιες.